نخستین سامانه جامع یادآوری و تقویم در ایران

درگذشت علی اکبر دهخدا




در پنجم اسفندماه سال 1357، ادیب و سیاست مدار برجسته ی ایرانی در تهران دیده به جهان گشود. استاد علی اکبر دهخدا، شاعری فرهیخته، روزنامه نگار و طنزپرداز زبردست، مترجم و لغت شناس مشهور ایرانی است که نمایندگی چند دوره مجلس شورای اسلامی نیز از جمله فعالیت های سیاسی ایشان می باشد. بعد از سپری کردن دوره های ابتدایی و سطوح عالی علمی را در ایران، برای تکمیل تخصص خود راهی اروپا شدند و به مدت پنج سال مشغول فعالیت علمی و پژوهشگری در آنجا بودند.

مراجعت علامه به ایران با ظهور افکار آزادی خواه و آغاز مبارزات مشروطیت در کشور همراه بود. در ابتدای این دوره بسیاری از نویسندگان فرصت انتقاد و مخالفت خود با رژیم را از طریق سلاح قلم پیدا کردند و علامه دهخدا نیز که از مخالفان شدید استبداد و حاکمان وقت خود بودند، به جرگه ی منتقدان و مبارزان پیوستند و با انتشار مقالات تند سیاسی و طنزآمیز، نقش مهمی ایفا نمودند. دهخدا بعد از توقیف و تعطیلی مجله صوراسرافیل که یکی از نویسندگان این روزنامه بوده و نام ایشان بواسطه این روزنامه بر سر زبان ها افتاد، به اروپا تبعید شدند.

 

در گذشت علی اکبر دهخدا

چندی بعد با استقرار نظام مشروطیت در ایران، وی به وطن بازگشت و در نشریات و روزنامه های گوناگون به عنوان نویسنده به فعالیت خود ادامه داد. همزمان با دوران جنگ جهانی اول، با دعوت و دوراندیشی بزرگان قبایل بختیاری و حفظ جانشان، مدتی در استان چهارمحال و بختیاری اقامت گزیدند. دوران حضور در بین ایل بختیاری فرصتی بود تا بدور از صحنه ی سیاست، فکر تدوین و ایجاد لغت نامه ای جامع در کنال امثال و حکم در ذهن علامه شکل گیرد. لغت نامه ی دهخدا، ماندگارترین اثر به جا مانده از استاد می باشد که به جرأت می توان گفت که این مجموعه ی جامع، غنی، گسترده و دقیق علمی و ادبی در زمره ی آثار بی بدلیل زبان فارسی در یک قرن اخیر می باشد. آثار منتقدانه و ادبی استاد نیز از نظر سبک و سیاق بی نظیره بوده و رویکرد جدید ایشان در طنزنویسی، باب جدیدی در ادبیات فارسی ایجاد نمود.

در حوزه ی شعر نیز با قلمی شیوا و روان سروده های دلنشینی بر جای گذاشتند. تدوین و گردآوری کتاب امثال و حکم که شامل بیست و چهار هزار ضرب المثل فارسی می باشد، جزو اولین فرهنگ نامه های عامیانه و محاوره در زبان فارسی بشمار می رود. سرانجام پس از سالها تلاش علمی و ادبی، این مرد فرزانه در هفتم اسفند ماه سال 1334 در سن 76 سالگی در تهران دار فانی را وداع گفته و پیکر مطهر ایشان در قبرستان ابن بابویه شهر ری به خاک سپرده شد. روحشان شاد و یاد و نامشان جاوادنه باد.