نخستین سامانه جامع یادآوری و تقویم در ایران

جشن نوروز/جشن سال نو




عید نوروز، یکی از باشکوه ترین جشن های بهاری در جهان محسوب می شود که کهن ترین جشن به جا مانده از ایرانیان باستان می باشد. در ایران و برخی از کشورهای فارسی زبان، عید نوروز آغاز سال جدید محسوب می شود که مقارن با فصل زیبای بهار است. آغاز نوروز در واقع، لحظه ی اعتدال بهاری است. بر اساس علم نجوم، اعتدال بهاری (ربیعی) در قسمت نیم کره ی شمالی، لحظه ی عبور خورشید از صفحه ی استوا به سمت شمال آسمان است که لحظه ی ابتدائی برج حمل شناخته می شود و در تقویم خورشیدی، برابر با روز اول فروردین (روز اورمزد یا هرمز) است. در مورد پیدایش جشن نوروز زمان دقیقی در دست نیست اما بر اساس برخی متون به جا مانده از نویسندگان و برخی شاعران قرن های چهارم و پنجم همچون عنصری، فردوسی، بیرونی و طبری، پادشاهی جمشید را زمان جشن نوروز می دانند و برخی نیز معتقدند که قبل از این دوران نیز جشن سال نو به پا داشته می شد.

تقویم مناسبتی یادمه

فلسفه سفره هفت سین

به جشن نوروز در شروع فروردین، فرودگان نیز می گفتند که یادآور نیاکان و گذشتگان بوده و اینطور تصور میشد که در پنج شب از ایام هفته، ارواح اجداد و نیاکان برای سرکشی و دیدار وضع زندگی نیاکان خود بر زمین فرود می آمدند و مشغول تماشای اوضاع زندگی وابستگان خویش و اهل خانه می شدند. ساکنانی شاد و آرام در خانه ای پاکیزه ی و مرتب، سرور و خوشحالی ارواح را بهمراه داشت ولی از طرف دیگر، غم و ناراحتی اهل خانه، باعث می شد که این ارواح با حالتی ناراحت به سمت منزلگاه خویش بازگردند و تا سال آینده چشم انتظار بازگشتی دوباره باشند. در جشن نوروز و بهار طبیعت، با پشت سر گذاشتن فصل خزان و زمستان و زایش مجدد زمین و گیاهان، انسان ها نیز رختی نو بر تن می کنند و حس تولدی دوباره را در آغاز بهار تجربه می کنند. آداب و رسوم و سنت های بسیاری برای نوروز و چند روز قبل از آن برشمرده شده که از بین آنان می توان به جشن چهارشنبه سوری در آخرین چهارشنبه ی سال، خرید لباس های نو و جدید، رفت و روب منازل و گردگیری و جابجایی وسایل خانه و آماده کردن خانه برای تحویل سال جدید، پهن کردن سفره ی هفت سین و دید و بازدیدهای عیدانه اشاره کرد.

نمادهای سفره ی هفت سین چه مفهومی دارد؟

سفره ی هفت سین یکی از سنت های پر طرفدار این جشن محسوب می شود که قطعا خاطرات ماندگار و باطراوتی را در ذهن تک تک ما حک کرده است که با استشمام بوی بهار از دور دست ها نیز کام مان به بهار و نوروز و سنت های آن دوباره شیرین می شود. هر یک از وسایلی که در سفره هفت سین گذاشته می شود دارای حکمت و نشانه ای است. سمنو، سیب، سنجد، سیر، سرکه، سکه و سبزه از جمله سین های خاطره انگیز و مهم سفره ی هفت سین می باشد که با وجودشان و معانی استعاره ای خاصشان این سفره شکل گرفت. اولین سین، سنجد است که نماد گرایش به عقل و سنجیده عمل کردن می باشد و با این نیت میان سفره هفت سین دیده می شود که هرکسی عهدی با خویشتن ببندد که با آغاز سال نو، هرکاری را سنجیده انجام دهد. از طرفی سنجد را نماد فرزانگی نیز می دانند که با زایش خود، بویی در فضا منتشر می کند که احساس هر آدمی را تر و تازه می کند و بهمین دلیل به نمادی از عشق متقابل بین انسان ها، تبدیل گشته است. سیب، سین دومی است که به نشانه ی تندرستی و سلامتی و دوری از هر گونه آسیب بر سفره هفت سین گذاشته می شود. از آنجائیکه همواره بزرگان خانواده نگران سلامتی فرزندان و اهل خانه اند، رسم است که سیب را والدین بر سر سفره بگذارند.

ثبت یادآور یادمه

سین سوم که مسبب آرامش افکار ماست، سبزه است که به نشانه ی زایش و خرمی و حیاتی دوباره بر سر سفره گذاشته می شود تا سال پیش رو، سالی سرشار از سرسبزی و شادابی و خرمی باشد. سین چهارم نیز سمنو است که سمبلی از قدرت و برکت است. سمنو از آنجا که از گندم بدست می آید، سرشار از مواد مغزی و ویتامین بوده و بهمین جهت آنرا به عنوان نمادی از مقاومت و قدرت و صبر بر روی سفره هفت سین می گذارند. سین پنجم، سیر می باشد که بعنوان گیاهی دارویی، خاصیت گندزدایی فراوانی دارد.

از این رو از یک طرف به عنوان نشانه ای از تندرستی و سلامتی بخاطر خاصیت میکروب زدایی آن و از طرفی دیگر به عنوان نمادی از رعایت حد و مرزها بر سفره هفت سین قرار داده می شود. سیر که یادآور سیر چشمی نیز می باشد، به عنوان مناعت طبع نیز شناخته شده می باشد. سرکه، سین ششم است که سمبلی از بردباری و استقامت در برابر مشکلات می باشد که ما را به صبر و پذیرش ناملایمت های زندگی فرا می خواند. سماق بعنوان سین هفتم، با داشتن رنگی همانند طلوع خورشید، نماد بردباری و استقامت و مظهری است از طلوعی تازه و آغازی دوباره. از اقلام دیگری نیز بر سر سفره ی هفت سین استفاده می شود. مثلا از سکه به عنوان نمادی جهت افزایش دارایی و برکت، از قرآن کریم به جهت توسل به باری تعالی و درخواست حالی خوب در سال جدید، آئینه بخاطر روشنایی، شمع به دلیل فروغ و تابندگی و ماهی نیز بخاطر شادی و تکاپو استفاده می شود.